Βρογχικό άσθμα και δυτικός τρόπος ζωής

Από τον Β΄ ήδη Παγκόσμιο Πόλεμο παρατηρήθηκε αύξηση του επιπολασμού των ατοπικών νοσημάτων.  H αύξηση αυτή φαίνεται να οφείλεται στην αλληλεπίδραση του γενετικού υπόβαθρου με μεταβαλλόμενους περιβαλλοντικούς παράγοντες (μικρόβια, αλλεργιογόνα, ρύποι), αλλά και στον τρόπος ζωής και συγκεκριμένα στην μεταβολή που έχει υποστεί όλες αυτές τις δεκαετίες.

Παράγοντες που συμβάλλουν στην αλλαγή του τρόπου ζωής είναι η αλλαγή της παραδοσιακής  και δή της μεσογειακής διατροφής παχυσαρκία,  η σωματική αδράνεια και το stress που χαρακτηρίζουν τον λεγόμενο δυτικό τρόπο ζωής.

Το άσθμα συσχετίζεται με τον δυτικό τρόπο ζωής.

Η παχυσαρκία τείνει να λάβει διαστάσεις επιδημίας στις δυτικές χώρες. Τα τελευταία δεδομένα την ενοχοποιούν για κίνδυνο αύξησης του επιπολασμού του άσθματος και μάλιστα για την εξέλιξή του προς έναν φαινότυπο, δυσκολότερο να ελεγχθεί.  Η αύξηση του βάρους στα πλαίσια της παχυσαρκίας, σχεδόν διπλασιάζει την πιθανότητα εμφάνισης άσθματος.  Φλεγμονώδεις μεσολαβητές που παράγονται από τον λιπώδη ιστό και η χρόνια  χαμηλού βαθμού φλεγμονή που υφίσταται στους παχύσαρκους, συμβάλλουν στην απόφραξη των αεραγωγών.  Ενδέχεται η αύξηση της λεπτίνης και η ελάττωση της αδιπονεκτίνης που παρατηρούνται στους παχύσαρκους, να επιδεινώνουν την φλεγμονή των αεραγωγών.  Δεδομένου αυτού κρίνεται αναγκαία η σύσταση για έλεγχο του σωματικού βάρους και η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας στα πλαίσια της αντιμετώπισης του άσθματος.

Από την άλλη, οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες  τις τελευταίες δεκαετίες όπως η μειωμένη πρόσληψη αντιοξειδωτικών και μικροθρεπτικών στοιχείων από φρούτα και λαχανικά αλλά και οι αλλαγές στο προφίλ των λιπαρών οξέων φαίνεται να έχουν τον ρόλο τους στην αυξημένη επίπτωση του άσθματος τις  τελευταίες  δεκαετίες.  Θρεπτικά στοιχεία που συσχετίζονται με αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς και ανοσοτροποποίηση όπως οι βιταμίνες Α, D και Ε, το σελήνιο, το μαγνήσιο, ο ψευδάργυρος και τα  ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα που βρίσκονται σε φρέσκα φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς και λιπαρά ψάρια, φαίνεται ν’ ασκούν ευεργετική δράση στο ασθματικό προφίλ.

Παρόλα αυτά δεν συνιστώνται συμπληρώματα θρεπτικών στοιχείων για την διαχείρηση του άσθματος, γιατί δεν έχει αποδειχτεί να έχουν αποτέλεσμα.  Πιθανώς συνεργικές επιδράσεις μεταξύ των θρεπτικών στοιχείων των τροφών να έχουν καλό αποτέλεσμα.

Ωστόσο η μεσογειακή διατροφή και η κατανάλωση φρέσκων φρούτων έχει αποδειχθεί ότι αυξάνει τον έλεγχο του άσθματος ενώ από την άλλη η μεγαλύτερη κατανάλωση οινοπνεύματος αυξάνει τον κίνδυνο μή ελεγχόμενου άσθματος.  Περαιτέρω η μεγαλύτερη κατανάλωση ξηρών καρπών έχει συσχετιστεί με καλύτερη πνευμονική λειτουργία  και η κατανάλωση ω-3 λιπαρών οξέων όπως το α-λινολεικό οξύ σχετίζεται με καλύτερη διαχείριση του άσθματος.

Η μειωμένη έκθεση στο μικροβίωμα του χώματος στο αστικό περιβάλλον, παίζει σημαντικό ρόλο στην επιδημία της ατοπίας.  Η υιοθέτηση της μεσογειακής διατροφής αντικατοπτρίζει μεγαλύτερη έκθεση σε ανοσοτροποποιητικά σαπρόφυτα του χώματος, προσφέροντας προστασία κατά του σοβαρού άσθματος.

Η σχέση μεταξύ της σωματικής δραστηριότητας και του άσθματος  μοιάζει παράδοξη.  Το άσθμα συσχετίζεται με έντονη γυμναστική, δηλαδή με υψηλής έντασης και μεγάλης διάρκειας ασκήσεις όπως είναι το τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων.  Έτσι η άσκηση που μπορεί να είναι ένα ισχυρό έναυσμα για την ασθματική συμπτωματολογία μπορεί να οδηγήσει στην αποφυγή της από τους ασθματικούς.   Όμως και η μειωμένη σωματική δραστηριότητα συσχετίζεται με αυξημένο επιπολασμό του βρογχικού άσθματος οπότε συνιστάται  τακτική, μέτριας έντασης αερόβια άσκηση για τους ασθματικούς με ελεγχόμενη νόσο.

Από την αρχή του 20ου αιώνα έχει αναγνωριστεί ο σημαντικός ρόλος  του ψυχολογικού παράγοντα στο άσθμα.  Το ψυχολογικό stress μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει το άσθμα.  Γενικά η ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς δύναται να επηρεάσει τον έλεγχο του άσθματος.  Οι κρίσεις του άσθματος έχουν συσχετισθεί παροδικά με περιόδους συναισθηματικής φόρτισης.  Η κακή ψυχολογική διάθεση και το άγχος οδηγούν σταδιακά σε μειωμένη ικανότητα αντιμετώπισης του άσθματος, και σε αυξημένο άγχος σχετικά με τα συμπτώματα που το συνοδεύουν με αποτέλεσμα την αδυναμία αποφυγής περιβαλλοντικών ερεθισμάτων και αλλεργιογόνων, την καθυστερημένη αναζήτηση θεραπείας, την μειωμένη συμμόρφωση του ασθενούς στην φαρμακοθεραπεία, στην μέτρηση της μέγιστης ροής, στην διακοπή καπνίσματος αλλά και την διαταραγμένη αντίληψη των συμπτωμάτων του άσθματος.

Μερικές φορές εφαρμόζονται ψυχολογικές παρεμβάσεις συμπληρωματικά στην φαρμακοθεραπεία, και αν και έχουν δοκιμαστεί πολλές διαφορετικές τεχνικές, δεν έχει αποδειχτεί η αποτελεσματικότητά τους.  Παρά το ότι έχει αναγνωριστεί η θετική επίδραση της γνωσιακής-συμπεριφορικής θεραπείας  στην ποιότητα ζωής, στο PEFR (peak expiratory flow rate) και στην χρήση των φαρμάκων, δεν υποστηρίζεται η χρήση ψυχολογικών παρεμβάσεων με βάση την βιβλιογραφία.  Οι παρατηρήσεις όμως των κλινικών αναγνωρίζουν όφελος από την ψυχολογική παρέμβαση αμφισβητώντας την επίσημη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, και αυτό ίσως να οφείλεται στο ότι οι κλινικοί γιατροί αντιμετωπίζουν σοβαρό ή μή ελεγχόμενο άσθμα, ενώ οι μελέτες στρατολογούν ηπιότερο άσθμα που δεν θα ωφεληθεί ιδιαίτερα από τέτοιες παρεμβάσεις.

  • Η Μεσογειακή διατροφή σχετίζεται με καλύτερο έλεγχο του άσθματος σε ενήλικες και εγκυμονούσες, και με μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων στους απογόνους.
  • Η παχυσαρκία ενοχοποιείται για την ανάπτυξη ενός δύσκολα ελεγχόμενου φαινότυπου άσθματος.
  • Το όφελος της τακτικής, μέτριας έντασης άσκησης, έχει αποδειχθεί για το αλλεργικό βρογχικό άσθμα.
  • Χρειάζονται καλύτερα σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές που να ανιχνεύουν το αποτέλεσμα των ψυχολογικών παρεμβάσεων στην διαχείριση του άσθματος.

 

 

Leave a reply